لە دەروونناسیدا، SPS کورتکراوەی هەستیاری پرۆسێسی هەستیارە، کە تایبەتمەندییەکی کەسایەتی بۆماوەییە و تایبەتمەندە بەو تاکانەی کە هاندەری ژینگەیی، جەستەیی و سۆزداری بە قووڵی و چڕتر پرۆسێس دەکەن. بە کەسانی زۆر هەستیار (HSPs) ناسراون، زۆرجار خاوەنی هاوسۆزییەکی بەرزن، بە ئاسانی زیادەڕەوییان لێدەکرێت و کاردانەوەی سۆزداری بەهێزیان هەیە.

 

#دەرونناسی_کومەلایەتی

لە دەروونناسیدا، SPS کورتکراوەی هەستیاری پرۆسێسی هەستیارە، کە تایبەتمەندییەکی کەسایەتی بۆماوەییە و تایبەتمەندە بەو تاکانەی کە هاندەری ژینگەیی، جەستەیی و سۆزداری بە قووڵی و چڕتر پرۆسێس دەکەن. بە کەسانی زۆر هەستیار (HSPs) ناسراون، زۆرجار خاوەنی هاوسۆزییەکی بەرزن، بە ئاسانی زیادەڕەوییان لێدەکرێت و کاردانەوەی سۆزداری بەهێزیان هەیە.

لایەنە سەرەکییەکانی هەستیاری پرۆسێسی هەستیاری (SPS) بریتین لە:

قووڵی پرۆسێسکردن: ئەو کەسانەی کە SPS یان بەرزە، وەستان بۆ پشکنینی دۆخەکان و شیکردنەوەی قووڵی زانیارییەکان.

زۆر هاندانی: زیاتر ئامادەن بەهۆی دەنگە دەنگە بەرزەکان، ڕووناکی ڕووناک، یان ژینگەی پشێودا زاڵ بن.

چڕی سۆزداری: ئەوان بە توندیتر ئەزموونی هەردوو هەستی ئەرێنی و نەرێنی دەکەن و ئاستی هاوسۆزییان بەرزە.

هەستیاری ژینگەیی: تایبەتمەندییەکە هەستیاری زیاتری تێدایە بەرامبەر بە هاندەری ورد، شاراوە، یان نازارەکی.

SPS بە تایبەتمەندییەکی ئاسایی، نانەخۆشی، میزاج دادەنرێت کە کاریگەری لەسەر نزیکەی 20%-30%ی دانیشتووان هەیە. لە کاتێکدا کە دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی ئامادەیی بۆ فشار و دڵەڕاوکێ، ئەو کەسانەی کە SPS یان بەرزە زۆرجاریش زیادبوونی پێزانین بۆ ئەزموونە ئەرێنییەکان و کاردانەوەیان بەرامبەر بە ئەزموونە ئەرێنییەکان نیشان دەدەن.

SPS کورتکراوەی هەستیاری پرۆسێسی هەستیارە، تایبەتمەندییەکی کەسایەتی و میزاج کە بە پرۆسێسکردنی مەعریفی قووڵتر لە هاندەری جەستەیی، کۆمەڵایەتی و سۆزداری تایبەتمەندە. ئەو کەسانەی کە SPS یان بەرزە، زۆرجار پێیان دەوترێت "کەسانی هەستیاری بەرز" (HSPs)، خاوەنی سیستەمێکی دەماری ناوەندین کە زیاتر هەستیارە بە نوانسەکانی ژینگە، لەوانەش ڕووناکی، دەنگ و باری دەروونی کەسانی دیکە.

لایەنە سەرەکییەکانی SPS بریتین لە:

پرۆسێسی قووڵ: ئەو کەسانەی کە SPS یان بەرزە زانیارییەکان بە وردی و قووڵتر شی دەکەنەوە.

کاردانەوەی سۆزداری: کاردانەوەی بەهێزتر بەرامبەر بە هەردوو هاندەری ئەرێنی و نەرێنی، لەوانەش هاوسۆزی بەرزتر.

هەستیاری ژینگەیی: زۆر هاندانی ئاسان بەهۆی دەنگی بەرز، ڕووناکی ڕووناک، یان ژینگەی پشێو.

وەستان بۆ پشکنین: مەیلێکە بۆ "وەستان بۆ پشکنین" پێش ئەوەی لە دۆخی نوێ یان کۆمەڵایەتیدا مامەڵە بکات.

بڵاوبوونەوە: نزیکەی 15%-20%ی دانیشتووان خاوەنی ئەم تایبەتمەندییە بۆماوەییە.

SPS تێکچوون نییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی ئاساییە، هەرچەندە هەستیارترە، لە میزاجی مرۆڤدا. لە ساڵانی نەوەدەکاندا لەلایەن ئیلین و ئارسەر ئارۆنەوە پەرەی پێدراوە بۆ چوارچێوەیەکی تیۆری، بە بەکارهێنانی پێوەرەکانی کەسی زۆر هەستیار (HSPS) بۆ پێوانەکردنی.

لە دەروونناسیدا، SPS زۆرترین جار کورتکراوەی هەستیاری پرۆسێسی هەستیارە.

هەستیاری پرۆسێسی هەستیاری (SPS) چییە؟

هەستیاری پرۆسێسی هەستیاری (SPS) تایبەتمەندییەکی کەسایەتییە کە باس لەو کەسانە دەکات کە زیاتر هەستیارن بە هاندەری جەستەیی و سۆزداری و کۆمەڵایەتی. لە ساڵانی نەوەدەکاندا لەلایەن دەروونناس ئیلین ئارۆنەوە دەستنیشانکراوە و لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە.

ئەو کەسانەی کە SPS یان بەرزە زۆرجار پێیان دەوترێت کەسانی زۆر هەستیار (HSPs).

تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی SPS

دکتۆر ئارۆن بە بەکارهێنانی کورتکراوەی DOES باسی SPS دەکات:

د – قووڵی پرۆسێسکردن: بە قووڵی بیر لە زانیاری و ئەزموونەکان بکەرەوە

O – زیادەڕۆیی لە هاندانی: بە ئاسانی بەهۆی ژینگە دەنگ بەرزەکان، سەرقاڵیەکان، یان ئاژاوەگێڕەکانەوە زاڵ دەبیت

هـ – وەڵامدانەوەی سۆزداری و هاوسۆزی: هەستکردن بە هەستەکان بەهێز و هاوسۆزییەکی زۆر

S – هەستیاری بە هاندەری ورد: سەرنج بدە بە وردەکارییە بچووکەکان کە ڕەنگە کەسانی تر لەدەستیان بدەن

ئایا SPS تێکچوونە؟

نەخێر SPS نەخۆشییەکی دەروونی نییە. بە تایبەتمەندییەکی ئاسایی میزاج دادەنرێت کە لە نزیکەی 15-20%ی خەڵکدا هەیە. بەڵام، ئەو کەسانەی کە SPS یان بەرزە لەوانەیە زیاتر بەرەوڕووی فشار ببنەوە ئەگەر لە ژینگە نەرێنییەکان گەورە بن - و لەوانەیە بە تایبەتی لە ژینگە پاڵپشتەکاندا بە باشی گەشە بکەن.

ڕوونکردنەوەیەکی گرنگ

SPS هەمان شت نییە کە:

ئۆتیزم

تێکچوونی دڵەڕاوکێ

تێکچوونی پرۆسێسی هەستیاری (بارودۆخێکی کلینیکی)

هەرچەندە ڕەنگە هەندێک تایبەتمەندی سەریەک بخەن، بەڵام SPS تایبەتمەندییەکی کەسایەتییە نەک دەستنیشانکردن.

ئەگەر حەزت لێیە دەتوانم ڕوونی بکەمەوە:

چۆن SPS جیاوازە لە خۆگۆڕین

ئەو نیشانانەی کە لەوانەیە ڕێژەی SPS بەرز بیت

ئەو زانستەی لە پشتیەوەیە

چۆن SPS کاریگەری لەسەر پەیوەندییەکان یان کارەکان هەیە

لە گەل ریزمدا سامویئل کرماشانی

In psychology, SPS stands for Sensory Processing Sensitivity, a heritable personality trait characterizing individuals who process environmental, physical, and emotional stimuli more deeply and intensely. Known as Highly Sensitive Persons (HSPs), they often possess high empathy, are easily overstimulated, and have strong emotional reactions. 

Key aspects of Sensory Processing Sensitivity (SPS) include:

Depth of Processing: Individuals with high SPS pause to check situations and deeply analyze information.

Overstimulation: They are more susceptible to becoming overwhelmed by loud noises, bright lights, or chaotic environments.

Emotional Intensity: They experience both positive and negative emotions more intensely and have high levels of empathy.

Environmental Sensitivity: The trait involves a greater sensitivity to subtle, hidden, or non-verbal stimuli. 

SPS is considered a normal, non-pathological, temperament trait that affects about 20%–30% of the population. While it can lead to increased vulnerability to stress and anxiety, individuals with high SPS also often show increased appreciation for, and reactivity to, positive experiences.

SPS stands for Sensory Processing Sensitivity, a personality and temperament trait characterized by a deeper cognitive processing of physical, social, and emotional stimuli. Individuals with high SPS, often called "Highly Sensitive Persons" (HSPs), possess a central nervous system that is more sensitive to environmental nuances, including light, sound, and others' moods. 

Key aspects of SPS include:

Deep Processing: Individuals with high SPS analyze information more thoroughly and deeply.

Emotional Reactivity: Stronger reactivity to both positive and negative stimuli, including higher empathy.

Environmental Sensitivity: Easy overstimulation by loud noises, bright lights, or chaotic environments.

Pause-to-Check: A tendency to "pause to check" before acting in new or social situations.

Prevalence: About 15%–20% of the population possesses this hereditary trait. 

SPS is not a disorder, but rather a normal, albeit more sensitive, variation of human temperament. It was developed into a theoretical framework by Elaine and Arthur Aron in the 1990s, using the Highly Sensitive Person Scale (HSPS) to measure it.

In psychology, SPS most commonly stands for Sensory Processing Sensitivity.

What is Sensory Processing Sensitivity (SPS)?

Sensory Processing Sensitivity (SPS) is a personality trait describing people who are more sensitive to physical, emotional, and social stimuli. It was identified and researched by psychologist Elaine Aron in the 1990s.

People high in SPS are often called Highly Sensitive Persons (HSPs).

Key Characteristics of SPS

Dr. Aron describes SPS using the acronym DOES:

D – Depth of processing: Think deeply about information and experiences

O – Overstimulation: Get overwhelmed more easily by loud, busy, or chaotic environments

E – Emotional responsiveness & empathy: Feel emotions strongly and are highly empathetic

S – Sensitivity to subtle stimuli: Notice small details others may miss

Is SPS a Disorder?

No. SPS is not a mental disorder. It’s considered a normal temperament trait found in about 15–20% of people. However, people high in SPS may be more vulnerable to stress if they grow up in negative environments — and they may thrive especially well in supportive ones.

Important Clarification

SPS is not the same as:

Autism

Anxiety disorders

Sensory processing disorder (a clinical condition)

Though some traits may overlap, SPS is a personality trait, not a diagnosis.

If you'd like, I can also explain:

How SPS differs from introversion

Signs you might be high in SPS

The science behind it

How SPS affects relationships or work

by samuel kermashani

https://psykologi-analyses.blogspot.com/2026/02/in-psychology-sps-stands-for-sensory.html